Werk met onderaannemers zonder administratieve chaos

Wat is de Wet DBA?

De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) bestaat sinds 2016. De wet moet voorkomen dat mensen als ZZP’er werken terwijl ze feitelijk in loondienst horen te zijn. Sinds 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief. In 2026 komen daar vergrijpboetes bij voor bewuste overtredingen.

De drie pijlers van een arbeidsovereenkomst

De Belastingdienst en rechter beoordelen aan drie criteria:

1. 1

   Loon

   de opdrachtgever betaalt een beloning voor het werk. Dit is bij ZZP-werk ook aanwezig (via factuur), dus dit criterium is bijna altijd vervuld.

2. 2

   Persoonlijke arbeid

   de persoon moet zelf het werk doen. Als de ZZP’er zich vrij mag laten vervangen, is er geen sprake van persoonlijke arbeid.

3. 3

   Gezag

   de opdrachtgever geeft instructies over hoe het werk wordt uitgevoerd. Dit is meestal het meest bepalende criterium.

Wanneer het omslaat

Zijn alle drie aanwezig, dan is er sprake van een arbeidsovereenkomst — ook als het contract iets anders zegt. Ontbreekt er één, dan niet.

Wat is de Wet VBAR?

De Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties (VBAR) is een aankomend wetsvoorstel dat de DBA moet vervangen. De wet introduceert de W-Z-O-P-toets: Werkinhoudelijke inbedding, Zelfstandigheid, Ondernemerschap en Persoonlijke omstandigheden. Ook komt er een rechtsvermoeden van loondienst bij een uurtarief onder € 38 — de ZZP’er moet dan zelf bewijzen dat hij echt zelfstandig werkt.

De wet is nog niet aangenomen. Verwachte inwerkingtreding: 2027 of later.

Wet Ketenaansprakelijkheid — waar hoofdaannemers op letten

Als hoofdaannemer ben je onder de Wet Ketenaansprakelijkheid (WKA) verantwoordelijk voor onbetaalde loonheffingen van je onderaannemers in de keten. Werk je met een BV die zelf personeel heeft en die loonheffingen niet afdraagt, dan kan de Belastingdienst jou aansprakelijk stellen.

Twee gebruikelijke maatregelen:

G-rekening

je stort een deel van de betaling op een geblokkeerde rekening die alleen naar loonheffingen kan.

Verklaring betalingsgedrag

de onderaannemer levert een verklaring van de Belastingdienst over zijn afdracht van loonheffingen.

De vaste onderaannemer

Een ZZP’er die al jaren wekelijks bij hetzelfde bedrijf werkt, geen andere opdrachtgevers heeft en dezelfde taken doet als vaste monteurs. Dit patroon is één van de meest voorkomende oorzaken van herkwalificatie naar loondienst. In de bouw is naar schatting een groot deel van de recent vertrokken ZZP’ers uit dit type situatie afkomstig.

Het lage tarief

Bij een uurtarief onder € 38 geldt straks (na inwerkingtreding VBAR) een rechtsvermoeden van loondienst. Ook nu al ziet de Belastingdienst een laag tarief als signaal dat het ondernemerschap onder druk staat. Voor gespecialiseerde installatiewerkzaamheden ligt het marktconform tarief meestal boven de € 45 per uur.

Instructie op uitvoeringsniveau

Als jij bepaalt hoe de installatie moet gebeuren — welk gereedschap, welke stappen, in welke volgorde — is dat een gezagssignaal. Bij ZZP-werk beperk je instructies tot wát er moet gebeuren, waar en wanneer. Het hoe hoort bij de vakman.

Inbedding in de organisatie

Verplichte deelname aan interne werkoverleggen, bedrijfskleding met jouw logo, een vaste werkplek op kantoor, functioneringsgesprekken. Elk van deze punten wijst op inbedding in de organisatie — een signaal dat de ZZP’er functioneert als werknemer.

Gebrek aan documentatie

Geen modelovereenkomst, geen KvK-check, geen aparte opdrachtbevestiging per klus, geen dossier van verzekering en identiteit. Bij een boekenonderzoek moet je in korte tijd laten zien hoe de relatie feitelijk is ingericht. Zonder dossier sta je met lege handen.

Wat er kan gebeuren bij herkwalificatie

• Naheffing loonbelasting en sociale premies met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025
• Vergrijpboete tot 100 procent van de nageheven belasting bij opzet of grove schuld
• Werknemersrechten met terugwerkende kracht door de ZZP’er: doorbetaling bij ziekte, vakantiegeld, ontslagbescherming, pensioenopbouw
• Reputatieschade bij publiekmaking van herkwalificatie